Energie besparen in Nederland: van thermostaat tot contract, wat echt scheelt

De stookperiode begint en de ACM meldde op 11 september dat gas op de groothandelsmarkt op het hoogste niveau in ruim drie jaar staat. De Nederlandse gasopslag was toen voor 52 procent gevuld, tegen 69 procent een jaar eerder. Wat de markt doet, bepaal je niet zelf. Hoeveel je verbruikt en welk contract je hebt wel. Hieronder staat wat in een Nederlandse woning echt iets oplevert, van de thermostaat tot je contract.

Waar gaat je geld naartoe?

Milieu Centraal rekent voor een gemiddeld huishouden ongeveer 43 procent van de energierekening toe aan verwarming, 14 procent aan warm water, 27 procent aan apparaten en verlichting en 2 procent aan koken. De rest, zo’n 14 procent, zijn vaste kosten. In de meeste huizen met een cv-ketel gaat dus meer dan de helft van het geld op aan gas. Daar begin je.

Elke kuub gas die je niet verbruikt, scheelt ook energiebelasting. In 2026 is dat € 0,7268 per m³ inclusief btw, bovenop de leveringsprijs.

Verwarming en warm water

Zet de thermostaat een graad lager. In een groot, oud huis kan slim stoken volgens Milieu Centraal honderden euro’s per jaar schelen. Zet de verwarming een half uur voor het slapen uit en laat hem ‘s nachts zakken.

Verwarm alleen de kamers die je gebruikt. Draai radiatorkranen in logeerkamers en de zolder dicht en houd binnendeuren gesloten.

Verlaag de aanvoertemperatuur van je cv-ketel. Veel ketels staan af fabriek hoger afgesteld dan nodig. Een lagere aanvoertemperatuur laat de ketel vaker condenseren en dat is zuiniger. De installateur kan dit bij het onderhoud meteen aanpassen.

Korter en minder heet douchen. Warm water is ongeveer 14 procent van de rekening. Een waterbesparende douchekop en een douchetimer zijn de goedkoopste investering in dit lijstje.

Dicht de kieren. Tochtstrips, een brievenbusborstel en radiatorfolie achter radiatoren tegen een buitenmuur kosten weinig en werken meteen, vooral in oudere rijtjeshuizen en portiekflats.

Isoleren, met subsidie

Isoleer dak, spouw en vloer. Milieu Centraal noemt voor een gemiddelde hoekwoning een besparing van ongeveer 1.100 m³ gas per jaar als je van geen naar goede isolatie gaat. Wat het in jouw huis oplevert, reken je uit met de Verbetercheck op verbeterjehuis.nl.

Vraag ISDE-subsidie aan. RVO geeft woningeigenaren ISDE-subsidie voor isolatie, (hybride) warmtepompen, zonneboilers, aansluiting op een warmtenet en elektrisch koken. Nieuw in 2026 is ventilatie, als je die combineert met isolatie. Doe je meer dan één isolatiemaatregel binnen 24 maanden, dan verdubbelt het bedrag voor isolatie. Vloerisolatie levert bijvoorbeeld maximaal € 520 op. Vraag de subsidie uiterlijk 24 maanden na de installatie aan en bewaar factuur, betaalbewijs en foto’s.

Leen zonder rente bij het Warmtefonds. Woningeigenaren met een verzamelinkomen onder de € 60.000 lenen bij het Nationaal Warmtefonds tegen 0 procent rente. Het kabinet heeft het fonds dit voorjaar in het pakket tegen de energieschok opgenomen.

Overweeg een hybride warmtepomp. Die neemt het grootste deel van de verwarming over en laat de cv-ketel alleen bijspringen op koude dagen. Of het in jouw huis loont, hangt af van de isolatie en je gasverbruik. Onze warmtepompcalculator geeft een eerste indicatie.

Stroom en apparaten

Schakel sluipverbruik uit. Apparaten op stand-by, oude settopboxen, een tweede koelkast in de schuur: samen kosten ze het hele jaar door stroom. Met onze apparatencalculator zie je per apparaat wat het jaarlijks kost.

Was op 30 graden en droog aan de lijn. De droger is in veel huishoudens een van de grootste stroomverbruikers. Moet er toch een nieuwe komen, kies dan een warmtepompdroger. Hetzelfde geldt voor een koelkast of vriezer van meer dan vijftien jaar oud: vervangen door een zuinig model verdient zich vaak sneller terug dan mensen denken, omdat zo’n apparaat dag en nacht aanstaat.

Gebruik het daltarief als je dat hebt. Met een dubbeltarief betaal je ‘s nachts en in het weekend minder voor stroom. Zet de vaatwasser en wasmachine dan aan. Kijk op je contract of je daltarief hebt en welke uren gelden.

Je contract en je rekening

Kijk kritisch naar een dynamisch contract. Bij een dynamisch contract betaal je per uur de marktprijs. Dat loont als je verbruik kunt verschuiven, bijvoorbeeld met een elektrische auto, warmtepomp of thuisbatterij. De ACM waarschuwt dat de rekening in de winter dan hoger uitvalt dan in de zomer. Wie vooral ‘s avonds kookt en stookt, heeft er weinig aan.

Controleer je termijnbedrag en vergelijk. Met een termijnbedrag dat te laag is ingeschat, moet je bij de jaarafrekening bijbetalen. Laat het aanpassen als je verbruik of je tarief verandert. En vergelijk je contract minstens een keer per jaar. Overstappen kost niets en je nieuwe leverancier regelt de opzegging. Twee contracten met dezelfde kWh-prijs kunnen door de vaste leveringskosten flink verschillen. Op onze vergelijkpagina vind je partnervergelijkers; onze uitleg van de energierekening helpt je de posten te lezen.

Hulp bij hoge rekeningen

Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn olie en gas sinds dit voorjaar duurder. Het kabinet werkt daarom aan een noodfonds voor huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening. De Rijksoverheid verwacht daarmee deze winter ongeveer 500.000 huishoudens te helpen. Hoe en vanaf wanneer je kunt aanvragen, stond eind september nog niet op rijksoverheid.nl, dus houd die pagina in de gaten. Daarnaast is er geld voor ongeveer 16.500 huishoudens in slecht geïsoleerde woningen om te verduurzamen. Lukt betalen niet, neem dan op tijd contact op met je leverancier en vraag naar een betalingsregeling.

Wat levert het samen op?

Een bedrag noemen we niet, want het hangt af van je woning, je gezin en je contract. De grootste posten zijn in bijna elk Nederlands huis verwarming en warm water, dus daar zit ook de grootste winst. Isolatie kost geld, maar met ISDE en een renteloze lening wordt de drempel lager. Het goedkoopste wat je kunt doen, is je contract naast de rest van de markt leggen. Wil je een seintje als je vaste contract afloopt, zet de datum dan in onze contractwekker. Daarna kun je rustig vergelijken.